THÔNG TƯ Hướng dẫn thực hiện phương án tài chính cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước và ngân hàng thươngmại 2001-2003 Thực hiện Quyết định số 92/QĐ-TTg ngày 29/01/2002 của Thủ tướngChính phủ về việc phê duyệt Phương án tài chính để thực hiện cơ cấu, sắp xếplại doanh nghiệp nhà nước và hệ thống Ngân hàng thương mại giai đoạn 2001-2003,Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện một số nội dung cụ thể như sau: I/ Các quy định chung 1. Đối tượng áp dụng a)Các doanh nghiệp nhà nước được xác định trong danh mục thực hiện cơ cấu, sắpxếp lại trong 3 năm 2001-2003 dưới các hình thức cổ phần hoá, giao, bán, khoán,cho thuê, giải thể, phá sản, sáp nhập, hợp nhất được cơ quan có thẩm quyền phêduyệt, kể cả trường hợp doanh nghiệp nhà nước thực hiện cổ phần hoá đơn vị hạchtoán phụ thuộc hoặc bộ phận doanh nghiệp. b)Các ngân hàng thương mại nhà nước thực hiện cơ cấu lại. c)Ngân hàng nhà nước Việt Nam và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cần phải nâng caonăng lực tài chính để hỗ trợ việc sắp xếp lại các ngân hàng thương mại cổ phần,đảm bảo quyền lợi của người gửi tiền. 2. Phạm vi xử lý a)Các doanh nghiệp nhà nước thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại được nhà nước hỗ trợ xửlý các khoản như sau: Hỗtrợ xử lý lỗ luỹ kế và nợ phải thu khó đòi đến thời điểm cơ cấu, sắp xếp lạicủa doanh nghiệp thực hiện cổ phần hoá, giao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê,sáp nhập, hợp nhất. Việc hỗ trợ xử lý lỗ và nợ phải thu khó đòi được thực hiệnthông qua việc hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp, đảm bảo nguyên tắc không vượt quásố lỗ và nợ tồn đọng phát sinh tại doanh nghiệp; đồng thời không vượt quá nhucầu vốn nhà nước tại doanh nghiệp trước khi chuyển đổi. Đốivới các doanh nghiệp thực hiện giải thể, phá sản xử lý theo quy định của phápluật về giải thể, phá sản. Trợcấp cho lao động dôi dư trong quá trình cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nướctheo Quy định của Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11/4/2002 của Chính phủ vềchính sách đối với người lao động dôi dư do cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệpnhà nước. Cấpvốn điều lệ cho công ty tài chính trung gian (Công ty mua bán nợ và tài sản tồnđọng, Công ty đầu tư tài chính nhà nước) để thực hiện việc nhà nước đầu tư vốn,quản lý vốn tại doanh nghiệp; thông qua hoạt động của các công ty này để xử lýnợ, tài sản tồn đọng và hỗ trợ cho quá trình cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệpnhà nước. b)Các ngân hàng thương mại thực hiện cơ cấu sắp xếp lại được nhà nước hỗ trợ để: Xửlý nợ tồn đọng theo qui định tại Quyết định số 149/2001/QĐ-TTg ngày 05/10/2001của Thủ tướng Chính phủ. Cấpbổ sung vốn điều lệ cho 4 ngân hàng thương mại nhà nước gắn với kết quả xử lýnợ, cơ cấu lại các Ngân hàng theo đề án đã được Chính phủ phê duyệt. Đảmbảo tiền gửi cho người gửi tiền vào các ngân hàng thương mại cổ phần do thựchiện sắp xếp lại các ngân hàng thương mại cổ phần. 3/ Nguyên tắc xử lý: a)Các doanh nghiệp nhà nước và hệ thống các ngân hàng thương mại thực hiện cơcấu, sắp xếp lại phải phát huy nội lực, có giải pháp chủ động khắc phục tồn tạivà tự bù đắp chi phí. Trường hợp không tự khắc phục được tồn tại và bù đắp chiphí, Ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ một phần số còn thiếu nhằm tạo điều kiệnthuận lợi cho các doanh nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng thương mại thựchiện cơ cấu, sắp xếp lại. b)Ngân sách nhà nước hỗ trợ về tài chính để xử lý những tồn tại của doanh nghiệpNhà nước và các Ngân hàng thương mại thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại được xácđịnh trên cơ sở rà soát từng nguyên nhân cụ thể; gắn việc xử lý nợ tồn đọng vàlành mạnh hoá tài chính với việc cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước vàcác ngân hàng thương mại. c)Các biện pháp hỗ trợ tài chính của Nhà nước được thực hiện bằng các hình thứckhác nhau, bảo đảm được những mục tiêu đề ra, phù hợp với khả năng huy độngnguồn vốn và chi ngân sách nhà nước thấp nhất: Hỗtrợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước và thông qua việc xử lý giảm trừ phần vốncủa Nhà nước tại doanh nghiệp để xử lý một phần các khoản nợ xấu, lỗ luỹ kế,trợ cấp cho người lao động dôi dư trong quá trình sắp xếp lại doanh nghiệp nhànước. Hỗtrợ thông qua các tổ chức tài chính trung gian; Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam;Phát hành trái phiếu đặc biệt của Chính phủ và sử dụng một phần nguồn vốn Nhà nướchiện có tại các đơn vị. d)Bộ Tài chính là đầu mối tập trung huy động các nguồn tài chính, quản lý và phânbổ nguồn tài chính thực hiện chi phí cải cách doanh nghiệp nhà nước và cải cáchngân hàng thương mại nhà nước theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. II/ Quy định cụ thể A/ Đối với các doanh nghiệp nhà nước 1/ Xây dựng Đề án tổng thể sắp xếp, đổi mới và phát triển doanhnghiệp nhà nước giai đoạn 2002-2005 và phương án cụ thể cho năm 2002-2003. Căncứ Chỉ thị số 04/2002/CT-TTg ngày 8/2/2002 của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếptục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước vàQuyết định số 58/2002/QĐ-TTg ngày 26/4/2002 của Thủ tướng Chính phủ về ban hànhtiêu chí, danh mục phân loại doanh nghiệp nhà nước và Tổng công ty nhà nước,các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ (dưới đây gọi tắt là Bộ), Uỷban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (dưới đây gọi tắt là tỉnh),các Tổng công ty 91 xây dựng Đề án tổng thể sắp xếp, đổi mới và phát triểndoanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2002-2005 thuộc Bộ, tỉnh, Tổng công ty quản lýtrình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và thông báo cho các doanh nghiệp để thựchiện. Nộidung xây dựng đề án thực hiện theo hướng dẫn tại công văn số 2556/VPCP-ĐMDNngày 15/5/2002 của Văn phòng Chính phủ, trong đó tổng hợp Báo cáo tình hìnhhoạt động và danh mục các doanh nghiệp nhà nước cơ cấu, sắp xếp lại thuộc Bộ,tỉnh, Tổng công ty quản lý theo từng hình thức sắp xếp: cổ phần hoá, giao, bán,khoán kinh doanh, cho thuê, sáp nhập, hợp nhất, giải thể, phá sản, chuyển thànhCông ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và theo kế hoạch cơ cấu, sắp xếp lạitừng năm 2002, 2003, 2004, 2005 (theo mẫu phụ lục số 1, 3 và 4 kèm theo côngvăn số 2556/VPCP-ĐMDN ngày 15/5/2002 của Văn phòng Chính phủ). 2/ Xây dựng phương án tài chính cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp. 2.1. Dự kiến nhu cầu chi phí xử lý các tồn tại của doanh nghiệp khithực hiện cơ cấu, sắp xếp lại: Căncứ Đề án tổng thể sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước giaiđoạn 2002-2005, phương án cụ thể năm 2002-2003 và Báo cáo tài chính năm gầnnhất của doanh nghiệp trong danh sách cơ cấu, sắp xếp lại dự kiến nhu cầu chi phíđể xử lý các tồn tại khi thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại trong năm 2002-2003 baogồm: Lỗluỹ kế (gồm lỗ kết quả kinh doanh, lỗ về chênh lệch tỷ giá); Nợkhông có khả năng thu hồi; Sốlao động dôi dư và chi phí giải quyết lao động dôi dư, chi phí đào tạo lại theoqui định của Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11/4/2002 của Chính phủ, hướng dẫntại Thông tư số 11/2002/TT-BLĐTBXH ngày 12/6/2002 của Bộ Lao động - Thương binhvà Xã hội và Quyết định số 85/2002/QĐ-BTC ngày 1/7/2002 của Bộ Tài chính; Xácđịnh giá trị tài sản vật tư tồn đọng không cần dùng, chờ thanh lý và các tàisản không tính vào giá trị doanh nghiệp chuyển đổi. 2.2. Dự kiến nguồn tài chính để xử lý các tồn tại của doanh nghiệpkhi thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại Nguồntài chính để xử lý các tồn tại của doanh nghiệp khi thực hiện cơ cấu, sắp xếplại bao gồm: Cácquỹ dự phòng; Quỹtrợ cấp mất việc làm; Lãitrước thuế; Giảmtrừ vào giá trị phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp; Mứchỗ trợ từ ngân sách nhà nước. 2.3. Thực hiện xây dựng phương án, tổng hợp và gửi báo cáo a)Các doanh nghiệp trong danh sách thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại theo phương ánsắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2002-2003: xâydựng phương án tài chính cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp theo nội dung hướngdẫn tại tiết 2.1, 2.2 nói trên và gửi báo cáo về Bộ (đối với doanh nghiệp độclập và doanh nghiệp độc lập thành viên Tổng công ty 90 thuộc Bộ), Uỷ ban nhândân tỉnh (đối với doanh nghiệp độc lập và doanh nghiệp độc lập thành viên Tổngcông ty 90 thuộc tỉnh), Tổng công ty 91 (đối với doanh nghiệp độc lập thànhviên Tổng công ty 91). b)Các Bộ, tỉnh, Tổng công ty 91: Tổnghợp nhu cầu chi phí và nguồn tài chính để xử lý tồn tại của các doanh nghiệpthực hiện cơ cấu, sắp xếp lại theo từng năm và theo từng hình thức sắp xếp theoMẫu số 01 kèm theo thông tư này. Các Bộ tổng hợp số liệu của doanh nghiệp cơcấu, sắp xếp lại trực thuộc Bộ, bao gồm cả doanh nghiệp thuộc các Tổng công ty90 do Bộ quyết định thành lập. Các Tổng công ty 91 tổng hợp báo cáo số liệudoanh nghiệp cơ cấu, sắp xếp lại trực thuộc Tổng công ty. Uỷ ban nhân dân tỉnhtổng hợp số liệu của doanh nghiệp cơ cấu, sắp xếp lại thuộc tỉnh quản lý kể cảTổng công ty do Uỷ ban nhân dân tỉnh quyết định thành lập . Gửibáo cáo thực hiện cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp về Bộ Tài chính (Cục Tàichính doanh nghiệp), gồm các báo cáo sau: Phụlục số 1, 3 và 4 của Đề án tổng thể sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệpnhà nước giai đoạn 2002-2005, phương án cụ thể cho giai đoạn 2002- 2003 theo hướngdẫn tại công văn số 2556/VPCP-ĐMDN của Văn phòng Chính phủ; Phươngán tài chính cơ cấu, sắp xếp lại doanh nghiệp (Mẫu số 01 kèm theo thông tưnày). Đốivới các Bộ, các tỉnh, các Tổng công ty 91 đã trình Thủ tướng Chính phủ Đề ántổng thể sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước giai đoạn2002-2005 và phương án cụ thể giai đoạn 2002- 2003, đề nghị gửi các báo cáo vềBộ Tài chính trước 30/9/2002. Đốivới các Bộ, các tỉnh, các Tổng công ty 91 còn lại: lập các báo cáo trên gửi choBộ Tài chính cùng với thời gian trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tổng thể sắpxếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp. 3/ Thực hiện phương án tài chính cơ cấu sắp xếp lại doanh nghiệp 3.1.Các doanh nghiệp nhà nước trong danh sách sắp xếp, cơ cấu lại thực hiện sắp xếptheo quyết định của cơ quan có thẩm quyền phải xây dựng Phương án cơ cấu, sắpxếp, chuyển đổi doanh nghiệp, trong đó bao gồm các nội dung chính sau đây: a)Tổ chức kiểm kê toàn bộ tài sản thuộc quyền quản lý và sử dụng của doanh nghiệptại thời điểm chuyển đổi theo quy định hiện hành của nhà nước. Xác định số lượngtài sản thực tế đến thời điểm kiểm kê xác định giá trị doanh nghiệp, tài sảnthừa, thiếu, nguyên nhân và giải pháp xử lý. Phân loại tài sản đang dùng, khôngcần dùng, chờ thanh lý, tài sản hình thành từ quỹ khen thưởng phúc lợi và tàisản dùng cho phúc lợi công cộng. Đối chiếu công nợ và phân loại nợ phải thu quáhạn, nợ không có khả năng thu hồi, nợ phải trả không có khả năng trả. Kết quảkiểm kê, phân loại tài sản, công nợ, lập báo cáo theo quy định kèm theo biênbản có đầy đủ chữ ký của các thành viên tham gia. b)Thực hiện xác định giá trị tài sản của doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệptheo các quy định hiện hành, cụ thể là: Đốivới doanh nghiệp thực hiện cổ phần hoá, việc kiểm kê tài sản và xác định giátrị doanh nghiệp thực hiện theo quy định của Nghị định số 64/2002/NĐ-CP ngày19/6/2002 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phầnvà các văn bản của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định này. Đốivới doanh nghiệp nhà nước thực hiện giao, bán việc kiểm kê tài sản và xác địnhgiá trị doanh nghiệp thực hiện theo quy định của Nghị định số 103/1999/NĐ-CPngày 10/9/1999 và Nghị định số 49/2002/NĐ-CP ngày 24/4/2002 của Chính phủ vềgiao, bán, khoán kinh doanh, cho thuê doanh nghiệp nhà nước; Thông tư số47/2000/TT-BTC ngày 24/5/2000 và Thông tư số 51/2000/TT-BTC ngày 2/6/2000 củaBộ Tài chính hướng dẫn những vấn đề về tài chính trong giao, bán doanh nghiệpnhà nước. Đốivới doanh nghiệp giải thể việc kiểm kê tài sản và xác định giá trị tài sảndoanh nghiệp thực hiện theo quy định của Nghị định 50/CP ngày 28/8/1996 củaChính phủ về thành lập, tổ chức lại, giải thể và phá sản doanh nghiệp nhà nướcvà Thông tư số 66/2002/TT-BTC ngày 6/8/2002 của Bộ Tài chính hướng dẫn trìnhtự, thủ tục xử lý tài chính khi giải thể doanh nghiệp nhà nước. Đốivới doanh nghiệp phá sản thực hiện theo quy định của Nghị định 189/CP ngày23/12/1994 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật phá sản doanh nghiệp. c)Xác định các tồn tại cần xử lý đến thời điểm sắp xếp lại bao gồm: Lỗluỹ kế (gồm lỗ kết quả kinh doanh, lỗ về chênh lệch tỷ giá): xác định theo báocáo tài chính thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp. Nợtồn đọng không có khả năng thu hồi, nợ phải trả không có khả năng trả: xác địnhtheo quy định của Nghị định số 69/2002/NĐ-CP ngày 12/7/2002 của Chính phủ vàvăn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính. Laođộng dôi dư do sắp xếp lại, chi phí giải quyết lao động dôi dư và chi phí đàotạo lại theo hướng dẫn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: xác định theoqui định của Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11/4/2002 của Chính phủ, hướng dẫntại Thông tư số 11/2002/TT-BLĐTBXH ngày 12/6/2002 của Bộ Lao động - Thương binhvà Xã hội và Quyết định số 85/2002/QĐ-BTC ngày 1/7/2002 của Bộ Tài chính. Xácđịnh giá trị tài sản vật tư tồn đọng không cần dùng, chờ thanh lý và các tàisản không tính vào giá trị doanh nghiệp chuyển đổi. d)Xác định nguồn tài chính xử lý các tồn tại, kiến nghị các giải pháp xử lý: Nguồntài chính xử lý các tồn tại bao gồm: Nguồncác quỹ dự phòng; Quỹdự phòng trợ cấp mất việc làm; Lãitrước thuế; Giảmtrừ vào giá trị phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tài sản được loại trừ khôngtính vào giá trị doanh nghiệp (giảm trừ vào giá trị phần vốn nhà nước); Mứchỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Xửlý các tồn tại bằng các nguồn như sau: Đốivới lỗ luỹ kế (gồm lỗ kết quả kinh doanh, lỗ về chênh lệch tỷ giá) bù đắp bằnglãi trước thuế, quỹ dự phòng tài chính, giảm giá trị phần vốn nhà nước tạidoanh nghiệp trước khi thực hiện xác định giá trị doanh nghiệp. Đốivới các khoản nợ không có khả năng thu hồi, doanh nghiệp tự xử lý trước khichuyển đổi như xử lý bằng các quỹ dự phòng, lãi trước thuế, bán nợ cho Công tymua bán nợ. Số nợ không có khả năng thu hồi không bán được hoặc số chênh lệchdo bán nợ được trừ vào giá trị doanh nghiệp trước khi chuyển đổi. Đốivới lao động dôi dư, xác định số lao động dôi dư và chi phí hỗ trợ cho lao độngdôi dư, chi phí đào tạo nghề cho lao động dôi dư thực hiện theo hướng dẫn củaThông tư số 11/2002/TT-BLĐTBXH ngày 12/6/2002 của Bộ Lao động - Thương binh vàXã hội và Quyết định số 85/2002/QĐ-BTC ngày 1/7/2002 của Bộ Tài chính. Đốivới tài sản vật tư tồn đọng không cần dùng, chờ thanh lý và các tài sản khôngtính vào giá trị doanh nghiệp để chuyển đổi, được xử lý giảm vào phần vốn nhà nướctại doanh nghiệp. Những tài sản này được bán lại cho Công ty mua bán nợ theogiá thị trường hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền giao lại cho Công ty mua bánnợ xử lý. Trườnghợp doanh nghiệp không còn vốn để trừ các khoản lỗ và nợ tồn đọng, hoặc sau khitrừ thì doanh nghiệp không còn vốn hoặc ít vốn, không đủ mức vốn pháp định hoặckhông đủ mức vốn nhà nước cần nắm giữ trong công ty cổ phần thì xác định nhucầu bổ sung vốn để ngân sách nhà nước hỗ trợ trực tiếp từ nguồn chi phí cảicách doanh nghiệp. đ)Lập báo cáo kèm theo hồ sơ chuyển đổi doanh nghiệp gửi cho cơ quan quyết địnhsắp xếp, chuyển đổi doanh nghiệp và cơ quan tài chính doanh nghiệp cùng cấpthẩm định báo cáo Bộ Tài chính xem